ارتودنسی : ارتودنسی علم تصحیح روابط نامناسب فکی و درمان جفت شدن غلط دندانها و ردیف کردن دندانهای نامنظم می باشد . که تشخیص ، پیشگیری ، تفسیر و درمان آن توسط دندانپزشکان عمومی و در موارد پیچیده تر توسط متخصصین ارتودنسی عملی می گردد . اکلوژن عبارتست از روابط و قرارگیری بین دندانها و فکین که به موارد غیر طبیعی آن مال اکلوژن گفته میشود

از علل مال اکلوژن و ناهنجاریهای دندانی ـ فکی می توان به عوامل

 ـ 1-ارثی

 ـ 2-عوامل رشدی تکامل

ناهنجاری فکی دندانی

ـ 3-عوامل محیطی مانند زودتر و دیرتر از موعد کشیدن دندانهای شیری ، تنفس دهانی عاداتی چون مکیدن انگشتان ، جویدن ناخن و اجسام سخت ، و خوردن پستانک در سنین بالاتر اشاره کرد . ناهنجاریهای فکی و دندانی تأثیر بسیار مخربی در زیبایی چهره ، تکلم و حتی غذا خوردن افراد باقی می گذارد . بهترین سن برای انجام ارتودنسی در سنین 11 ـ 10 سالگی می باشد چون قابلیت تغییر مکان دندانها ، همزمان با رشد فک و صورت و رویش دندانهای دائمی وجود دارد .

 

ارتودنسی ثابت

ارتودنسی متحرک

در مان ارتودنسی به دو صور ت ثابت و متحرک انجام میگرد . ارتودنسی متحرک در سنین پایین و با انجام قالب گیری و ساخت پلاک ارتودنسی آکریلی صورت می گیرد که از دهان بیمار خارج میشود اما ارتودنسی ثابت در سنین بالاتر و ناهنجاریهای پیچیده تر و چسباندن سیم و براکتهای ارتودنسی به دندان عملی میشود که مدت درمان بطور تقریبی از 6 ماه تا 3 سال طول می کشد . این معالجات بدون درد بوده و همکاری و مراجعات مکرر بیمار به مطب ادامه درمان ر ا میسر می .سازد 

: مراقبتهای دندانپزشکی در ارتودنسی ثابت و متحرک 

 ـ 1-برای آنکه در ارتودنسی ثابت یا متحرک نتیجه درمانی مطلوب حاصل شود همکاری و مراجعات .منظم بیمار به مطب دندانپزشکی جهت فعال کردن سیم و فنرهای ارتودنسی الزامیست 

 ـ 2-در ارتودنسی متحرک ، پلاکهای ارتودنسی غیر از هنگام خوردن غذا و آشامیدن باید از دهان خارج شود و پس از صرف غذا و تمیز کردن دندانها و پلاکهای ارتودنسی مجدداً در دهان گذاشته شود .

 ـ 3-تمیز کردن براکتها و سیمهای ثابت ارتودنسی بعلت غیر متحرک بودن و جلوگیری از گیر غذایی و پوسیدگی دندانها می بایست توسط مسواکهای مخصوص انجام گیرد تا از بو .گرفتن و تغییر رنگ آن جلوگیری شود

 ـ 4-با مشاهده هر گونه زخم و ممانعت در غذا خوردن و صحبت کردن توسط وسایل ارتودنسی .هرگز آن را دستکاری نکنید و جهت رفع مشکل به مطب مراجعه کنید 

ـ 5-پس از تحویل پلاکهای متحرک یا چسباندن سیمهای ثابت در دهان ، چند روز اول صحبت کردن ، غذا خوردن بعلت وجود جسم خارجی در دهان دچار مشکل میشود اما بمرور زمان به آن عادت .خواهید کرد 

 ـ6- هزینه درمان و مدت درمان در ارتودنسی ثابت بیشتر از ارتودنسی متحرک بوده و در سنین بالاتر انجام می گیرد جهت پیشگیری با مشاهدۀ هر گونه اختلال و ناهنجاری دندانی و فکی در .کودکتان در سنین پایین تر اقدام کنید 

 ـ 7-دندانپزشک شما مراحل کار و نوع درمان را برای شما شرح میدهد چون ممکنست برای ایجاد .فضا و ردیف کردن دندانها نیاز به کشیدن دندانهای دائمی باشد

 ـ8- در ارتودنسی ثابت از جویدن آدامس و خوردن غذاهای سفت و شکننده و چسبنده با هدف .جلوگیر ی از شکسته شدن و کج شدن سیمهای ارتودنسی شدیداً اجتناب کنید 

 ـ 9-هنگام فعالیتهای شدید و ورزشهای سنگین که با ضربه به سرو صورت ممکنست همراه باشد و یا هنگام شنا مراقب سیمهای ارتودنسی ثابت خود باشید و در صورت داشتن پلاکهای .متحرک آن را قبلاً از دهان خارج کر ده و در محفظه ای تمیز نگهدار ی کنید 

داندانپزشکی اطفال : دندانپزشکی اطفال شامل دانش و اعمالیست که به معالجه و پیشگیری از بیماریهای دهان و دندان در محدودۀ سنی 3 تا 12 ساله می پردازد . آموزش بهداشت دهان و دندان به والدین و بکارگیری روشهای بهداشتی از زمان رویش اولین دندان شیری در دهان یعنی حدود 6 ماهگی به بعد ، آشنایی والدین به اهمیت نگهداری دندانهای شیری و آگاهی از زمان رویش و افتادن دندانهای شیر ی و دائمی کمک فراوانی در همکاری و سهیم کردن اولیا در حفظ دندانهای شیری خواهد داشت . اولین ویزیت دندانپزشکی پس از رویش اولین دندانهای شیری در سن یکسالگی امکان پذیر است . آگاهی والدین در حذف و عوارض عاداتی چون مکیدن انگشت ، جویدن ناخن ، خوردن پستانک و تنفس دهانی به مدت طولانی ، در تشویق کودکان مؤثر می باشد .

دندان شیری پوسیده

ترمیم و پالپوتومی دندانها ی شیری : پس از مصرف مواد قندی بهتر است  والدین برای پیشگیری از پوسیدگی دندانهای شیری دندانهای کودکان خود رامسواک بزنند و نخ دندان بکشند و به او مسواک زدن را بیاموزند و در صورت مشاهدۀ علائم پوسیدگی چنانچه تا افتادن دندان بیش از دو سال مانده باشد جهت پیشگیری از عفونت و ایجاد آبسه و کشیده شدن دندان شیری با مراجعه به دندانپزشک آن را تر میم نمایند چنانچه پوسیدگی عمیق بوده ولی آبسه ای ایجاد نشود عصب کشی دندان شیری با خارج کردن پالپ و ترمیم آن ( عمل پالپوتومی ) میسر میشود . ترمیم دندان های شیری و ماندگاری آن حتی برای چند سال به جویدن و هضم غذا و رشد کودک ، رویش منظم و بجای دندان دائمی و تکامل عضلانی و فکی .صورت کمک فراوانی می کند 

ژل فلوراید تراپی

فلوراید تراپی : در سنین پیش دبستانی بعلت کاهش میزان فلوراید آب آشامیدنی عمل فلوراید تراپی با استفاده ازژلهای خوش طعم فلوراید بر روی دندانهای آسیای شیری و دندانهای دائمی تازه رویش یافته ، روش مناسبی در پیشگیر ی از پوسیدگی و افزایش مقاومت دندان تا 6 ما ه مؤ ثر می باشد در سنین دبستان استفاده از دهانشویه سدیم فلوراید حداقل هفته ای 2 تا 3 بار در .پیشگیری از پوسیدگی تأ ثیر دارد 

 

شیار درمانی

شیار درمانی : عمل شیار درمانی یا فیشور سلینت یکی دیگر از روشهای افزایش مقاومتدندان و پیشگیری از پوسیدگی تا مدت طولانی تر ( 10 تا 15 سال ) می باشد . در این روش از مواد همرنگ و رقیق و رزینی برای مهر و موم کر دن شیار های عمیق و منافذ دندانی در سطح جونده که بیش از 70 % پوسیدگها از آنجا آغاز میشود استفاده می گردد در شیار درمانی دندانها ابتدا بروساژ و تمیز شده ، و بدون تراش و یا با تر اش بسیار کم ، تمیز و خشک شده و توسط نور دستگاه مواد سیلانت در یک جلسه سفت و محکم می شود. انجام شیار درمانی نباید مانع از مسواک زدن و نخ کشیدن لای دندانها شود . بهترین سن برای شیار درمانی بین 6 تا 12 سال و در مورد دندانهای آسیای شیری و دائمی تازه رویش یافته صادق می باشد.

فضا نگهدار ثابت

: ( SM )فضا نگهدار

عوارض کشیدن بموقع دندانهای شیری مانند درد و خونریزی کمتر ازکشیدن دندانهای دائمی است چنانچه دندانهای شیری بیش از دو سال زودتر از موقع یا حتی 9 ماه دیرتر از موقع محدودۀ رویش دندانهای دائمی اتفاق افتد وجود دندانهای شیری بعنوان مانع و کشیدن زودتر از موقع آن ممکنست دندانهای طرفین به سمت فضای خالی حرکت کرده با تنگ شدن فضا باعث رویش نامنظم دندانهای دائمی می گردد . برای جلوگیری از چنین پیشامدی پس از کشیدن دندان شیری با قالب گیری و ساخت وسیله ای بنام فضا نگهدار یا اس ام  که به دو صورت ثابت و متحرک ساخته میشود ، رویش منظم دندانهای دائمی تضمین می گردد . در فضا نگهدارهای ثابت و متحرک بهداشت مرتب دندانها و فضا نگهدار ، نخوردن مواد چسبنده و سفت ، معاینات مکرر توسط دندانپزشک توصیه میشود .  

: (S.S.C )روکش دندان شیری

روکش اطفال

چنانچه ترمیم دندانها شیری وسیع باشد برای جلوگیری از شکستگی ترمیم و دندان و پوسیدگی مجدد بهتر است بر روی دندانها روکش مخصوص فلزی  در سایزهای مختلف ساخته شده وبر روی دندان چسبانده می شوند، که در زمان افتادن دندان شیری .همراه با آن ازدهان خارج می شود

 

 

جرم گیری :پلاک میکروبی موجود در لثه ها و دندانها در صورت پاک نشدن ، در اثر رسوب املاح موجود در بزاق ، در آن جرم دندان به رنگهای سفید ، زرد ، قهوه ای تا سیاه تشکیل میدهند که با مسواک زدن برداشته نمیشود . و حتماً به جرم گیری نیاز دارد . برخلاف تصور عوام ، جرم گیری برای دندان هیچگونه ضرر ندارد بلکه در افرادی با جرمهای بالا ضروری نیز می باشد . زیرا جرم چیزی خارج از دندان بوده که بر روی آن رسوب می کند . جرم گیری از تحلیل استخوان و لثه ها و پیشرفت بیماری لثه می کاهد . علت اینکه پس از جرم گیری مجدداً در دندانها در همان نواحی و با همان شدت جرم تشکیل می شود بخاطر درست مسواک نزدن و تکرار عادات قبلی است . پس از جرم گیری دندانها قدری به تحریکات حرارتی نظیر سرما و گرما حساس بوده که بتدریج از بین میرود عمل جرم گیری توسط قلمهای دستی و یا دستگاه مخصوص آن انجام می گیرد توصیه میشود از خمیر دندانها یا پودرهای ضد جرم که بعلت وجود مواد ساینده واسیدی در آن به لثه ها و مینای دندان آسیب میرساند بدون تجویز دندانپزشک ، استفاده نکنید .

 : جراحی دهان و دندان

 جراحی دهان ، فک و صورت عمل تشخیص ، جراحی و درمان بیماریها ، صدمات بافتهای سخت و نرم داخل دهان و فک و صورت می باشد که در مورد دندانپزشکان عمومی بیشتر کشیدن دندانها را شامل میشود . برای کشیدن دندانها نخست کاملاً بیحس می شوند تا خونریزی و درد پس از کشیدن حداقل باشد . از دلایل و موارد مهم که به کشیدن دندانها منتهی میشود عبارتست از : پوسیدگی وسیع ، شکستگی دندان ( تاج و ریشه ) .... ارتودنسی ، ساخت پروتز ، دندانهای شیری ، دندانهای نهفته ، دلایل اقتصادی 

 : مراقبتهای بعد از کشیدن دندان

قبل و بعد از کشیدن

 ـ1- خونریزی و نشت خون پس از جراحی و کشیدن بمدت چند ساعت طبیعی است از تعویض .گاز با فواصل کوتاهتر از 15 دقیقه خودداری کنید و در صورت ادامه خونریزی با مطب تماس گیرید 

 ـ2- از شستشوی دهان در روز جراحی خودداری کنید از فردای همان روز با آب نمک رقیق و یا دهانشویه ای که تجویز می شود دهان خود را غرغره کنید از مسواک زدن در سمت دندان کشیده .شده تا 24 ساعت خودداری کنید

 ـ 3-تورم و درد از عوارض قابل انتظار بعد از جراحی است در صورت ادامه و بیشتر شدن تورم و درد .و بدبو شدن دهان با مطب تماس بگیرید 

. ـ4- از رژیم غذایی نرم و مایعات استفاده کنید از خوردن غذاهای سفت و مایعات داغ بپرهیزید 

 ـ 5-پس از کشیدن دندان ، گاز استریل را حداقل تا نیم ساعت با فشار ملایم میان دندانها نگهدارید . آب دهان خود را قورت دهید از مک زدن و خالی کردن آب دهان بعلت ایجاد خونریزی .خودداری کنید 

 ـ 6-یکی از عوارض نامطلوب و پیش بینی نشده ، دو روز یا بیشتر بعد از زمان کشیدن دندان ایجاد .حفرۀ خشک است که درد شدید ایجاد می کند جهت درمان و کاهش درد به مطب مراجعه کنید

 ـ 7-در جراحیهای بزرگ و انجام بخیه بر روی زخم ، برای جلوگیری از تورم در روز عمل هر نیم ساعت یک کیسه یخ بر روی ناحیه صورت قرار داده و اینکار را تکرار کنید اینکار را فردای روز عمل با .گذاشتن حوله گرم بر روی صورت تکرار کنید 

 ـ8- تا یکهفته از سمت دندان جراحی شده غذا نخورید و تا 24 ساعت مسواک نزنید 10 ـ 7 روز .بعد از جراحی برای کشیدن نخ بخیه مراجعه کنید

.  ـ 9-از کشیدن سیگار حداقل تا 48 ساعت بعد از جراحی دندان خودداری کنید 

 ـ 10-چنانچه دندانپزشک قبل یا بعد از کشیدن دندان برایتان دارو تجویز کرد حتماً آن را مرتب و .منظم مصرف کنید 

 ـ 11-چنانچه سابقۀ بیماری یا ناراحتی خاصی دارید حتماً قبل از کشیدن به دندانپزشک خود .اطلاع دهید تا تدابیر لازم اندیشیده شود 

 ـ12- در کودکان بعلت ماندگاری بیحسی 4 ـ 3 ساعت بعد از کشیدن مراقب گاز گرفتگی گونه .ولب توسط آنان باشید 

موارد کشیدن دندان عقل :

دندان عقل نهفته

 ـ 1-چنانچه دندان عقل با درد و آبسه همراه باشد و بعلت کج ، نهفته و نیمه نهفته بودن رویش آن .امکان پذیر نباشد 

. ـ 2-چنانچه دندان عقل مقابل وجود نداشته باشد

. ـ 3-چنانچه بعلت پوسیدگی وسیع عصب یا پالپ دندان عقل درگیر شده باشد .

. ـ4- بعلت ارتودنسی و ردیف کردن دندانها ، برای برداشتن فشار و ایجاد فضا کشیده یشود 

از تمامی دندانپزشکان محترم دعوت میکنم تا برای تبادل نظر

در مورد بهداشت دهان و دندان با این وبلاگ ارتباط بر قرار کنند

با تشکر :دکتر امیر ارامی